พุทธมนต์ : Phutthamon

สวดตอนเช้า · สรรเสริญพระรัตนตรัย

บทอิติปิโส

Iti Pi So
บทนี้เป็นการสรรเสริญคุณของพระรัตนตรัยโดยตรง แบ่งเป็นสามท่อน คือ พุทธคุณ ธรรมคุณ และสังฆคุณ นิยมสวดในทำวัตรเช้า และเป็นบทที่มักสวดควบกับบทพาหุงมหากาเพื่อเสริมสิริมงคล
อิติปิ โส ภะคะวา อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ
วิชชาจะระณะสัมปันโน สุคะโต โลกะวิทู
อะนุตตะโร ปุริสะทัมมะสาระถิ
สัตถา เทวะมะนุสสานัง พุทโธ ภะคะวาติ
เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น เป็นผู้ไกลจากกิเลส ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว รู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึกได้อย่างไม่มีใครยิ่งกว่า เป็นครูของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นผู้ตื่น เป็นผู้เบิกบาน
สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม
สันทิฏฐิโก อะกาลิโก เอหิปัสสิโก
โอปะนะยิโก ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหีติ
พระธรรม อันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว เป็นสิ่งที่ผู้ศึกษาและปฏิบัติพึงเห็นได้ด้วยตนเอง ไม่จำกัดด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามาในตน อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน
สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ
อุชุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ
ญายะปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ
สามีจิปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ
ยะทิทัง จัตตาริ ปุริสะยุคานิ อัฏฐะ ปุริสะปุคคะลา
เอสะ ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ
อาหุเนยโย ปาหุเนยโย ทักขิเณยโย อัญชะลีกะระณีโย
อะนุตตะรัง ปุญญักเขตตัง โลกัสสาติ
พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า เป็นผู้ปฏิบัติดีแล้ว ปฏิบัติตรงแล้ว ปฏิบัติเพื่อรู้ธรรมเป็นเครื่องออกจากทุกข์แล้ว ปฏิบัติสมควรแล้ว นี่คือคู่แห่งบุรุษ 4 คู่ นับเรียงตัวได้ 8 บุรุษ นั่นแหละคือพระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า เป็นผู้ควรแก่ของคำนับ ควรแก่ของต้อนรับ ควรแก่ทักษิณา ควรแก่การกราบไหว้ เป็นเนื้อนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า

ความหมายโดยรวม

บทอิติปิโสคือการสรรเสริญคุณของพระรัตนตรัยทั้งสามอย่างละเอียด เริ่มจากพระพุทธคุณ 9 ประการ ต่อด้วยพระธรรมคุณ 6 ประการ และปิดท้ายด้วยพระสังฆคุณ 9 ประการ เป็นบทที่ช่วยให้ผู้สวดระลึกถึงคุณความดีของพระรัตนตรัยอย่างครบถ้วน ก่อนน้อมใจเข้าสู่การปฏิบัติ